Մեր առօրյա արտադրության և կյանքի ընթացքում օգտագործվող բազմաթիվ գործիքներն ու արտադրանքները՝ հաստոցների հիմքերից և թափքի պատյաններից մինչև գավաթի գլխիկով պտուտակներ, կոճակներ և կենցաղային տեխնիկայի տարբեր պատյաններ, սերտորեն կապված են կաղապարների հետ։ Կաղապարի ձևը որոշում է այս արտադրանքների արտաքին տեսքը, իսկ կաղապարի մշակման որակն ու ճշգրտությունը՝ դրանց որակը։
Ի՞նչ է կաղապարը։ Արդյունաբերական արտադրության մեջ տարբեր մամլիչներ և դրանց վրա տեղադրվող հատուկ գործիքներ ճնշման միջոցով մետաղական կամ ոչ մետաղական նյութերին տալիս են պահանջվող մասի կամ արտադրանքի ձևը։ Այս հատուկ գործիքներն ընդհանուր անվանումով կոչվում են կաղապարներ։ Ընդհանուր դասակարգմամբ դրանք լինում են պլաստմասսայե և ոչ պլաստմասսայե կաղապարներ։
Ոչ պլաստմասսայե կաղապարների տեսակներն են՝
1. Ձուլման կաղապար՝ ծորակի կամ թուջե հարթակի համար, 2. Դարբնոցային կաղապար՝ ավտոմեքենայի թափքի համար, 3. Դրոշմման կաղապար՝ համակարգչի վահանակի համար, 4. Բարձրամուր համաձուլվածքի ճնշակաղապար և այլն։
Պլաստմասսայե կաղապարները դասակարգվում են ըստ արտադրական գործընթացի և արտադրանքի տեսակների։
1. Ներարկման կաղապար՝ հեռուստացույցի պատյանի կամ ստեղնաշարի կոճակների համար (ամենատարածված կիրառությունը)։ 2. Փչմամբ ձևավորման կաղապար՝ ըմպելիքի շշի համար։ 3. Սեղմումով ձևավորման կաղապար՝ բակելիտե անջատիչների կամ տեխնիկական ճենապակե սպասքի համար։ 4. Տրանսֆերային ձևավորման կաղապար՝ ինտեգրալ սխեմաների արտադրանքի համար։ 5. Էքստրուզիոն կաղապար՝ սոսնձի խողովակի կամ պլաստմասսայե տոպրակի համար։ 6. Ջերմաձևավորման կաղապար՝ թափանցիկ ձևավորված փաթեթավորման պատյանի համար։ 7. Պտտական ձևավորման կաղապար՝ փափուկ ռետինե տիկնիկի խաղալիքի համար։
Վերջին տարիներին պլաստմասսաների արդյունաբերության արագ զարգացմանը զուգահեռ շարունակաբար աճել են ընդհանուր և ինժեներական պլաստմասսաների ամրությունն ու ճշգրտությունը, ինչի շնորհիվ ընդլայնվել է նաև պլաստմասսայե արտադրանքի կիրառությունը՝ կենցաղային տեխնիկայից և չափիչ սարքերից մինչև շինարարական սարքավորումներ, ավտոմոբիլային արդյունաբերություն և մետաղագործական բազմաթիվ ոլորտներ։ Շատ ոլորտներում պլաստմասսայե արտադրանքի մասնաբաժինն արագ աճում է։ Ճիշտ նախագծված պլաստմասսայե դետալը հաճախ կարող է փոխարինել մի քանի ավանդական մետաղական դետալների։ Արդյունաբերական և կենցաղային արտադրանքի պլաստմասսայացման միտումն աճում է։ Պլաստմասսայի մշակման եղանակներից ներարկումն ամենատարածվածն է։ Այն հարմար է բոլոր ջերմապլաստների և որոշ ջերմակայուն պլաստմասսաների համար, իսկ այս եղանակով արտադրվող պլաստմասսայե արտադրանքի քանակը գերազանցում է ձևավորման այլ մեթոդների հնարավորությունները։
